Deca se neće sećati šta su jela dok su još bila bebe, ali organizam, sudeći po novom istraživanju, ipak pamti sve.
Ishrana u prvim godinama života bi mogla da ostavi trag koji traje mnogo duže nego što se ranije mislilo. Novo naučno istraživanje je, naime, pokazalo da su ljudi koji su u prve dve godine života bili manje izloženi šećeru kasnije imali niži rizik od pojedinih vrsta raka, kao i znakove sporijeg biološkog starenja.
Iako se obično razmišlja o trenutnom efektu, koliko šećera dete unosi u najranijem periodu života možda nije važno samo tokom detinjstva. Prema novom istraživanju koje su sproveli britanski naučnici, razlike u izloženosti šećeru tokom prvih 1.000 dana života bi mogle da budu povezane sa zdravljem čak i nekoliko decenija kasnije!
Istraživači su analizirali podatke više od 64.000 ljudi rođenih u Velikoj Britaniji između 1951. i 1956. godine. Za potrebe istraživanja su iskoristili jednu veoma neobičnu okolnost iz britanske istorije – posleratne restrikcije šećera.
Prirodni "eksperiment" koji je trajao nekoliko godina
Nakon Drugog svetskog rata u Velikoj Britaniji je i dalje bilo na snazi ograničenje količine šećera prilikom kupovine, a ta situacija se promenila u septembru 1953. godine. Kad je ova mera ukinuta, potrošnja šećera na Ostrvu je gotovo udvostručena.
To je istraživačima omogućilo da uporede ljude rođene sa svega nekoliko meseci ili godina razlike, koji su tokom najranijeg perioda života bili izloženi tako različitim količinama šećera.
Pod izrazom "prvih 1.000 dana" podrazumeva se period od začeća do drugog rođendana. U pitanju je vreme intenzivnog razvoja, tokom kojeg se formiraju organi, metabolizam i imunki sistem, ali počinju da se oblikuju i preferencije prema određenim ukusima.
Naučnici upravo zbog toga smatraju da ishrana u ovom periodu može da ima dugoročnije posledice.
Manji rizik od pet vrsta raka
Podaci su pokazali da su ljudi koji su duže bili obuhvaćeni restrikcijama šećera tokom prvih 1.000 dana života kasnije imali manju učestalost pet vrsta raka:
- dojke,
- prostate,
- jetre,
- rektuma i
- pluća.
Razlika je bila najveća kod raka jetre, čija je učestalost bila oko 69 odsto niža, dok je kod raka dojke razlika iznosila oko 36 odsto.
Važno je, međutim, da su se ove razlike pojavile tek mnogo decenija nakon završetka perioda ograničenja količine šećera prilikom kupovine.
Istraživači naglašavaju da ovakvi rezultati pokazuju povezanost, ali sami po sebi ne mogu da dokažu da je manji unos šećera u ranom detinjstvu direktno sprečio razvoj raka.
Primećeni su i znaci sporijeg biološkog starenja
Ovo istraživanje je pokazalo još jednu zanimljivu povezanost, odnosno da su ljudi koji su tokom prvih 1.000 dana života bili manje izloženi šećeru imali određene pokazatelje sporijeg biološkog starenja, prenosi Science Daily.
Poznato je, naime, da biološka starost nije isto što i broj godina koje imamo u dokumentima. Dvoje ljudi mogu da imaju po 70 godina, a da njihove ćelije i imunsi sistemi pokazuju različit stepen biološkog starenja.
Jedan od pokazatelja koji se koristi za njegovo procenjivanje jeste dužina telomera, struktura koje štite krajeve hromozoma, a koje se tokom starenja ćelija uglavnom skraćuju.
Kod ljudi koji su duže bili izloženi posleratnim ograničenjima šećera su pronađeni duži telomeri, a istraživači procenjuju da je ta razlika odgovarala približno 2,2 godine sporijeg biološkog starenja.
Primećen je i niži nivo proteina granzyme B, čije povećanje može da bude povezano s dugotrajnom aktivacijom imunskog sistema.
Manje šećera u ranom detinjstvu možda znači da ćete manje jesti šećer i kasnije u životu
Jedan od najzanimljivijih rezultata istraživanja odnosi se na ishranu u odraslom dobu pošto se pokazalo da su ljudi koji su u ranom detinjstvu duže bili izloženi restrikcijama šećera i oko 50. godine su unosili manje šećera. Pored toga, njihov ukupan unos hrane je bio nešto manji, a ishrana raznovrsnija i nutritivno kvalitetnija.
To otvara mogućnost da se preferencija prema slatkom ukusu formira veoma rano i da može da opstane decenijama.
Kako istraživači objašnjavaju, moguće je da u tome učestvuju dva mehanizma. Jedan je biološki, jer rana ishrana može da utiče na razvoj metabolizma, organa i imunskog sistema, dok je drugi uslovljen ponašanjem, odnosno znači da se sklonost manje ili više slatkoj hrani formira u ranom detinjstvu može se zadržati i tokom života.
Šećer u ranom životu je povezan i sa drugim zdravstvenim rizicima
Ovo nije prvo istraživanje koje je iskoristilo ukidanje britanskog racionisanja šećerom za proučavanje dugoročnog zdravlja.
Ranije studije su povezale veću izloženost restrikcijama šećera u ranom životu s manjim rizikom od dijabetesa tipa 2 i hipertenzije, dok su druga istraživanja pronašla povezanost s nižim rizikom od demencije, Alchajmerove bolesti, srčanih bolesti i moždanog udara.
Ipak, ove rezultate treba tumačiti oprezno jer oni ne znače da deca treba potpuno da izbegavaju šećer, niti da bi ograničavanje šećera na način kakav je postojao u posleratnoj Britaniji bilo poželjno.
Ono što istraživanje ipak sugeriše jeste da period od začeća do druge godine života predstavlja veoma važnu fazu razvoja i da čak i relativno male razlike u ishrani u tom kratkom periodu potencijalno mogu da budu povezane sa zdravstvenim ishodima koji su vidljivi tek mnogo godina kasnije.
BONUS VIDEO
Kako prepoznati 100% prirodan med?