Gotovo tri decenije nakon smrti princeze Dajane, priča o njenom braku sa tadašnjim princom Čarlsom ponovo je u centru pažnje.
Ovoga puta nova svedočanstva dolaze iz porodice same princeze, njen mlađi brat Čarls Spenser u memoarima "Swan Song: Diana, My Sister" iznosi lična sećanja na sestru, njen brak, odnos sa kraljevskom porodicom i događaje koji su usledili nakon njene smrti.
Knjiga je objavljena 22. septembra, ali su delovi memoara prethodno dospeli u javnost i izazvali snažne reakcije.
Posebnu pažnju privukle su tvrdnje o ponašanju tadašnjeg princa Čarlsa neposredno nakon Dajanine pogibije, ali i njegov odnos prema planiranju sahrane.
NE PROPUSTITE
Zbog jedne od tih tvrdnji oglasila se i Bakingemska palata, što je veoma neuobičajeno kada je reč o knjigama koje se tiču članova kraljevske porodice.
"Zvučao je kao dobitnik na lutriji"
Jedan od najosetljivijih delova memoara odnosi se na telefonski razgovor koji je Spenser, prema sopstvenom sećanju, vodio sa tadašnjim princom Čarlsom nakon Dajanine smrti.
Spenser tvrdi da je Čarls zvučao "ushićeno, kao dobitnik na lutriji", što je njegovo lično sećanje na razgovor u periodu neposredno nakon tragedije. U knjizi dalje iznosi sopstveno tumačenje da je tadašnji princ možda u Dajaninoj smrti video mogućnost da se oženi Kamilom, ženom koju je voleo.
Ove tvrdnje nisu predstavljene kao nezavisno potvrđene činjenice, već kao Spenserovo sećanje i interpretacija događaja.
Dajana je poginula 31. avgusta 1997. u saobraćajnoj nesreći u Parizu. Imala je 36 godina, a njena smrt izazvala je ogromnu reakciju javnosti širom sveta.
Sukob oko Dajanine sahrane
Spenser se u knjizi osvrće i na rasprave koje su prethodile Dajaninoj sahrani, posebno na pitanje da li njeni sinovi Vilijam i Hari treba da hodaju iza majčinog kovčega tokom pogrebne povorke.
Prema njegovom svedočenju, protivio se tome da dečaci učestvuju na takav način, dok je tadašnji princ Čarls imao drugačiji stav. Spenser tvrdi da je tokom njihovog razgovora Čarls rekao da će Dajana "uskoro biti zaboravljena".
Upravo je ova tvrdnja izazvala neuobičajenu reakciju Bakingemske palate.
Palata se oglasila zbog Spenserovih tvrdnji
Iako palata po pravilu ne komentariše knjige, glasnogovornik kralja Čarlsa odgovorio je na navode iz Spenserovih memoara.
U saopštenju je navedeno da je kralj svestan da bol zbog gubitka brata ili sestre može da utiče na rasuđivanje, procenu događaja i sećanja, čak i mnogo godina nakon tragedije.
Ovakva izjava mnoge je navela da donesu zaključak da, kako su pisali na mrežama, Spenser zbog bola usled smrti seste "nije bio pri zdravoj svesti i pameti". Ovaj potez Palate mnogi su okarakterisalil kao "sramotan".
Spenser je potom javno reagovao na odgovor palate i ostao pri svom sećanju na događaje. U intervjuu za BBC i druge medije poručio je da je ono što je napisao važno za njegovu priču o Dajani i da ne smatra da bi trebalo da povuče svoje tvrdnje.
Dajana je, prema Spenserovim tvrdnjama, razmišljala o otkazivanju venčanja
U knjizi se Spenser vraća i na period pre Dajaninog venčanja sa Čarlsom 1981. godine.
Tvrdi da je njegova sestra razmišljala o otkazivanju venčanja nakon što je otkrila narukvicu koju je Čarls kupio za Kamilu. Spenser takođe opisuje koliko je, prema njegovim sećanjima, Dajana teško podnosila probleme kroz koje je prolazila.
Navodi da je imala suicidalne misli i da je u jednom periodu nekoliko puta odlazila automobilom do Beachy Heada, litice na jugu Engleske. Prema njegovim rečima, ljubav prema sinovima bila je ono što ju je sprečilo da učini nešto više.
U knjizi se pominje i kraljica Elizabeta
Spenser se osvrće i na reakciju kraljice Elizabete II nakon Dajanine nesreće. Prema njegovom navodu, kraljica je u početku reagovala razdraženo, ne shvatajući odmah koliko je situacija ozbiljna.
Kasnije je, prema Spenserovoj verziji događaja, ponudila da Dajani bude vraćena titula "kraljevskog visočanstva", koju je izgubila nakon razvoda od Čarlsa 1996. godine. Spenser navodi da je njegova sestra tu mogućnost odbila.
Kraljica Elizabeta našla se na meti javnih kritika nakon Dajanine smrti zbog odluke da ostane u Balmoralu i zadrži relativno povučenu reakciju u danima kada je javnost masovno tugovala za princezom.
Spenser povukao paralelu između Dajane i Harija
Čarls Spenser se u svojim intervjuima osvrnuo i na odnos medija prema članovima kraljevske porodice.
Posebno je povukao paralelu između načina na koji je štampa pratila Dajanu i tretmana koji su poslednjih godina imali njen mlađi sin princ Hari i njegova supruga Megan Markl.
Govorio je o štetnom uticaju medijskog pritiska i izrazio zabrinutost zbog bezbednosti princa Harija, koji je nakon povlačenja iz uloge aktivnog člana kraljevske porodice ostao bez ranijeg nivoa policijske zaštite.
Spenser je istovremeno rekao da njegova namera nije da napada monarhiju, već da, kako tvrdi, jednom zauvek zabeleži svoju verziju priče o sestri i ispravi ono što smatra pogrešnim predstavama o njenom životu.
Šta je Dajana mislila o Mohamedu al-Fajedu?
U memoarima se govori i o odnosu princeze prema Mohamedu al-Fajedu, ocu Dodija al-Fajeda, koji je zajedno sa Dajanom poginuo u saobraćajnoj nesreći u Parizu.
Spenser tvrdi da njegova sestra nije volela Mohameda i da mu je jednom opisala neprijatan susret sa njim. Prema njegovom navodu, Mohamed joj je, kada je započela vezu sa Dodijem, prišao na nepristojan način.
Mohamed al-Fajed, nekadašnji vlasnik robne kuće Harrods, preminuo je 2023. godine. Tokom života suočavao se sa brojnim optužbama žena za seksualno zlostavljanje i druge oblike seksualnog nasilja.
Memoari ponovo otvaraju stare rane
Čarls Spenser bio je jedna od ključnih figura na Dajaninoj sahrani 1997. godine. Održao je čuveni govor o svojoj sestri i hodao iza njenog kovčega zajedno sa Vilijamom, Harijem i tadašnjim princom Čarlsom.
Gotovo 30 godina kasnije, njegova nova knjiga vraća pažnju na jedan od najdramatičnijih perioda u istoriji britanske kraljevske porodice.
Dok Spenser svoje navode predstavlja kao lična sećanja čoveka koji je Dajanu poznavao od detinjstva, Bakingemska palata je ukazala na mogućnost da dugogodišnja bol i tuga mogu uticati na način na koji se događaji pamte.
Upravo zbog toga pojedine tvrdnje iz knjige ostaju predmet spora između autora i kraljevske porodice.
Bonus video:
Šta je to Bela knjiga?
NE PROPUSTITE
